حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِى شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا حَمْزَةُ الزَّيَّاتُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِى ثَابِتٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ "كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَدِّمُ ضُعَفَاءَ أَهْلِهِ بِغَلَسٍ وَيَأْمُرُهُمْ يَعْنِى لاَ يَرْمُونَ الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ."

Bize Osman b. Ebu Şeybe, ona el-Velid b. Ukbe, ona Hamza ez-Zeyyât, ona Habib b. Ebu Sabit, ona Ata, ona da İbn Abba şöyle demiştir: "Rasulullah (sav) ailesinin güçsüz kimselerini gece karanlığında (Minâ'ya) önden gönderir ve onlara güneş doğuncaya kadar da Cemrelere taş atmamalarını emrederdi."

Açıklama: Hadisin tam metni için D003416 numaralı rivayete bakınız.

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 66, /453

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِى فُدَيْكٍ عَنِ الضَّحَّاكِ - يَعْنِى ابْنَ عُثْمَانَ - عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ "أَرْسَلَ النَّبِىُّ صلى الله عليه وسلم بِأُمِّ سَلَمَةَ لَيْلَةَ النَّحْرِ فَرَمَتِ الْجَمْرَةَ قَبْلَ الْفَجْرِ ثُمَّ مَضَتْ فَأَفَاضَتْ وَكَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ الْيَوْمَ الَّذِى يَكُونُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - تَعْنِى - عِنْدَهَا."

Bize Harun b. Abdullah, ona İbn Ebu Füdeyk, ona Dahhak b. Osman, ona Hişam b. Urve, ona babası (Urve b. Zübeyir), ona da Aişe şöyle demiştir: "Nebi (sav) Kurban Bayramı birinci günü gecesi fecirden önce Ümmü Seleme'yi gönderdi. Daha sonra o, yoluna devam etti ve ifada tavafını yaptı, o gün Rasulullah'ın (sav) onun yanında kalma günü idi."

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 66, /453

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ النَّبِىَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ "وَقَفْتُ هَا هُنَا بِعَرَفَةَ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَوَقَفْتُ هَا هُنَا بِجَمْعٍ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَنَحَرْتُ هَا هُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ فَانْحَرُوا فِى رِحَالِكُمْ."

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 65, /452

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِىٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ حَدَّثَنِى جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ "كُلُّ عَرَفَةَ مَوْقِفٌ وَكُلُّ مِنًى مَنْحَرٌ وَكُلُّ الْمُزْدَلِفَةِ مَوْقِفٌ وَكُلُّ فِجَاجِ مَكَّةَ طَرِيقٌ وَمَنْحَرٌ."

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 65, /452

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ حَدَّثَنَا هِشَامٌ - يَعْنِى ابْنَ الْغَازِ - حَدَّثَنَا نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَفَ يَوْمَ النَّحْرِ بَيْنَ الْجَمَرَاتِ فِى الْحَجَّةِ الَّتِى حَجَّ فَقَالَ "أَىُّ يَوْمٍ هَذَا." قَالُوا يَوْمُ النَّحْرِ . قَالَ "هَذَا يَوْمُ الْحَجِّ الأَكْبَرِ."

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 67, /453

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ أَنَّ الْحَكَمَ بْنَ نَافِعٍ حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِىِّ حَدَّثَنِى حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ "بَعَثَنِى أَبُو بَكْرٍ فِيمَنْ يُؤَذِّنُ يَوْمَ النَّحْرِ بِمِنًى أَنْ لاَ يَحُجَّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلاَ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَيَوْمُ الْحَجِّ الأَكْبَرِ يَوْمُ النَّحْرِ وَالْحَجُّ الأَكْبَرُ الْحَجُّ."

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 67, /453

حَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِى إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ "كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ لاَ يُفِيضُونَ حَتَّى يَرَوُا الشَّمْسَ عَلَى ثَبِيرٍ فَخَالَفَهُمُ النَّبِىُّ صلى الله عليه وسلم فَدَفَعَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ."

Bize İbn Kesîr, ona Süfyan, ona Ebu İshak, ona da Amr b. Meymun'un rivayet ettiğine göre Ömer b. el-Hattab (ra) şöyle demiştir: "Cahiliye döneminde halk, Sebir dağı üzerine güneşin doğduğunu görünceye kadar (Müzdelife'den) dağılmazlardı. Hz. Peygamber (sav) onlara muhalefet ederek güneş doğmadan önce oradan ayrıldı."

Açıklama: Sebîr; Müzdelife’de bir dağ adıdır. Mekke’nin büyük dağlarından biridir. Mina’ya giderken sol tarafta kalır. Müşrikler, ancak güneş doğduktan sonra Müzdelife’den dağılırlardı. Bir an önce dağılmak için de güneşin doğmasını sabırsızlıkla beklerler, hatta; “Ey Sebîr dağı, artık ağar ki, gidip kurbanlarımızı keselim” diye söylenirlerdi. Hz. Peygamber, genellikle gayri müslimlerin âdetlerine muhalefet ederdi. Bunun pek çok örneği vardır. İşte burada da müşriklere muhalefet ediyor ve Müzdelife’den, güneş doğmadan, ama fecr-i sadıktan sonra ayrılıyordu; Kasvâ adlı devesine biner, Meş’ar-i Haram’a gelir, kıbleye döner, Allah’a dua eder, tekbir-tehlil getirir, ufukta sarılık iyice kendini gösterinceye kadar vakfe yapar, sonra da güneş doğmadan orayı terk ederdi. Özürsüz Müzdelife vakfesini terk edenin ceza olarak bir kurban kesmesi gerekir.

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 65, /452

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ أَخْبَرَنِى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِى يَزِيدَ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ "أَنَا مِمَّنْ قَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ فِى ضَعَفَةِ أَهْلِهِ."

Bize Ahmed b. Hanbel, ona Süfyan, ona Ubeydullah b. Ebu Yezid'in rivayet ettiğine göre; o, İbn Abbas'ın (ra) şöyle dediğini bizzat duymuş: "Ben Rasulullah'ın (sav) Müzdelife gecesinde, ailesinin zayıf olan efradı ile önden gönderdiği kişilerdendim."

Açıklama: Kadınları, çocukları ve yaşlıları Müzdelife’den sabahleyin erkence Mina’ya göndermek câizdir. Zira onlar hem yavaş yol alırlar hem de izdiham sıkıntısına dayanamazlar.

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 66, /452

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِى سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِىِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ أُغَيْلِمَةَ بَنِى عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَلَى حُمُرَاتٍ فَجَعَلَ يَلْطَحُ أَفْخَاذَنَا وَيَقُولُ "أُبَيْنِىَّ لاَ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ." [قَالَ أَبُو دَاوُدَ اللَّطْحُ الضَّرْبُ اللَّيِّنُ.]

Bize Muhammed b. Kesir, ona Süfyan, ona Seleme b. Küheyl, ona el-Hasan el-Urani ona da İbn Abbas (ra) şöyle demiştir: Müzdelife gecesinde Rasulullah (sav) biz Abdulmuttalib çocuklarını merkeplerle önden yola koydu. Bu sırada uyluklarımıza vuruyor ve şöyle diyordu: "Yavrularım, güneş doğmadan cemreleri atmayınız." [Ebû Davud dedi ki: Hadisteki letaha fiili hafifçe vurmak demektir.]

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 66, /452

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِىٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى رَافِعٍ عَنْ عَلِىٍّ قَالَ فَلَمَّا أَصْبَحَ - يَعْنِى النَّبِىَّ صلى الله عليه وسلم - وَوَقَفَ عَلَى قُزَحَ فَقَالَ "هَذَا قُزَحُ وَهُوَ الْمَوْقِفُ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَنَحَرْتُ هَا هُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ فَانْحَرُوا فِى رِحَالِكُمْ."

• Ebû Davud Sünen-i Ebu Davud Menâsik 65, /452