Giriş

Bize Kteybe (b. Saîd) ve Hennâd (b. Serî), onlara Veki' (b. Cerrah), ona Şube (b. Haccâc), ona Abdülaziz b. Suheyb (el-Bünanî), ona da Enes b. Malik (ra) şöyle rivayet etmiştir: Rasulullah (sav) tuvalete girmek istediğinde "Allah'ım! Erkek ve dişi tüm şeytanlardan ve tüm pisliklerden sana sığınırım" diye dua ederdi. Şu'be, Rasulullah'ın (sav) bir defasında "Allah'ım!" demeksizin bu duayı okuduğunu kaydetmiştir. Ebu İsa şöyle demiştir: Bu konuda Ali, Zeyd b. Erkâm, Câbir ve İbn Mes'ûd'dan da hadis rivayet edilmiştir. Ebu İsa şöyle demiştir: Enes hadisi bu konuda rivayet edilenlerin en sahih ve iyisidir (ahsen). Zeyd b. Erkâm hadisinin senedinde problem (ızdırab) vardır. (Bu hadisi) Hişâm ed-Destevâî ve Said b. Ebu Arûbe, Katâde'den nakletmişler; Said, (kendi senedinde) Kâsım b. Avf eş-Şeybânî vasıtasıyla Zeyd b. Erkam'dan rivayette bulunurken Hişâm ed-Destevâî, Katâde vasıtasıyla Zeyd b. Erkam'dan nakilde bulunmuştur. (Bu hadisi) Şu'be ve Ma'mer, Katâde'den, o Nadr b. Enes'ten rivayet etmiş; Şu'be, doğrudan Zeyd b. Erkam'dan naklederken Ma'mer, Nadr b. Enes'ten, o da babası vasıtasıyla Hz. Peygamber'den (sav) rivayette bulunmuştur. Ebu İsa şöyle demiştir: Muhammed (b. İsmail el-Buhârî'ye) bunun hakkında soru sordum. O, "Katâde'nin her ikisinden de rivayette bulunması ihtimal dahilindedir" demiştir.


Açıklama: Tirmizi'nin hadis için kullandığı "ahsen" kavramının, ıstılah olarak hasen terimi ile bir ilişkisi yoktur. "Ahsenü şey'in fi'l-bâb" herhangi bir konuda sıhhat açısından en kuvvetli hadisi ifade etmek için kullanılmıştır. Böyle bir hadis sahih, hasen hatta zayıf dahi olabilir. (Bk. Abdullah Aydınlı, Hadis Istılahları Sözlüğü, s. 21, İstanbul, 2011). Ayrıca Zeyd b. Erkam rivayeti için kullanılan ızdırâb kavramına, tezat (ihtilaf) içermelerine rağmen aralarında tercih yapılamayan hadislerin durumunu anlatmak için başvurulmaktadır. (Bk. Abdullah Aydınlı, Hadis Istılahları Sözlüğü, s. 121, İstanbul, 2011)

    Öneri Formu
280439 T000005-2 Tirmizi, Tahare, 4

Bize Muhammed b. Beşşâr (el-Abdî) ve Muhammed b. Müsennâ (el-Anezî), onlara (Ebu Abbas) Vehb b. Cerir (el-Ezdî), ona babası (Ebu Nadr Cerîr b. Hazım el-Ezdî), ona Muhammed b. İshak, ona (Ebu Bekir) Ebân (b. Salih el-Kuraşî), ona (Ebu Haccac) Mücahid (b. Cebr el-Kuraşî), ona da (Ebu Abdullah) Cabir b. Abdullah (el-Ensârî) şöyle rivayet etmiştir: "Hz. Peygamber (sav), abdest bozarken kıbleye dönmemizi yasaklamıştı. Fakat vefatından bir yıl önce kendisini kıbleye doğru [abdest bozarken] gördüm." Bu konuda Ebu Katade, Hz. Âişe ve Ammâr b. Yâsir'den hadis rivayet edilmiştir. Ebu İsa (Tirmizi) şöyle dedi:"Bu konuda Cabir'in (ra) rivayet etiği hadis, hasen garib bir hadistir."


Açıklama: Hadis tarihinde hasen teriminin kullanımı ile özdeşleşen isim Sünen sahibi Tirmizi olmuştur. O, kimi zaman bu terimi tek başına kullanmamış, hasen'in yanına sahih, ceyyid, garib kimi ıstılahları da eklemiştir. Bu hadis için yaptığı hasen garîb tanımı ile o, rivayetin tek isnadla rivayet edilmiş olduğunu ve hasen seviyesine çıktığını belirtmek istemiştir. (Bk. Ahmet Yücel, Hadis Usulü, s. 172, İstanbul, 2015)

    Öneri Formu
280450 T000009-2 Tirmizi, Tahare, 7

Bana Muhammed b. Râri ve Abd b. Humeyd, her ikisine Abdürrezzak, ona Ma'mer, ona İbnü'l-Münkedir bu isnadla rivayet etmişlerdir: Urve b. Zübeyr, Hz. Aişe'den (r.anha) şöyle rivayet etmiştir: Bir adam Hz. Peygamber'in (sav) huzuruna gelmek için izin istemişti. Hz. Peygamber (sav) "Ona izin verin. Kavminin ne kötü oğlu veya ne kötü adamı" buyurdu. Adam huzuruna gelince ise ona yumuşak sözler söyledi. "Ey Allah'ın Resûlü! Önce onun hakkında söylediğini söyledin (adamı kötüledin), sonra yanına gelince ise onu yumuşak sözlerle karşıladın" dedim. (Resûlullah (sav) bunun üzerine bana cevâben) Dedi ki: "Ey Aişe! İnsanların kıyamet günü Allah katında en kötü yerde olanı, diğer insanların, kötü sözlerinden korktukları için kendisinden uzak durduğu kimsedir." Ancak İbn Münkedir bu hadisi manen rivayet etmiş ve "Bu kavmin kardeşi ve aşiretin oğlu ne fenadır" demiştir.


    Öneri Formu
278848 M006597-2 Müslim, Birr ve Sıla, 73

Bize Muhammed b. el-Müsennâ ve İbn Beşşâr, onlara Muhammed b. Cafer, ona Şu'be, ona el-Mikdâm b. Şureyh b. Hânî bu isnatla, yani ona babası, ona da Hz. Peygamber'in (sav) eşi Hz. Aişe (r.anha) şöyle nakletmiştir: Hadiste 'Hz. Aişe (r.anha) zorlu ve hırçın bir deveye binmişti ve onu ileri geri çevirmeye başladı. Bunun üzerine Rasulullah (sav) "Ey Aişe! Yumuşak davranmalısın" buyurdu' şeklinde bir ilave yapmış, sonra hadisin benzerini zikretmiştir. "Bir şeyde yumuşaklık olursa onu süsler. Eğer bir şeyden yumuşaklık çekip alınırsa onu çirkinleştirir."


    Öneri Formu
278856 M006603-2 Müslim, Birr ve Sıla, 79

Bize Ebû Bekir b. Ebû Şeybe, Ebû Said el-Eşec ve Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr, onlara Vekî (T) Bize Ebû Küreyb, ona Muâviye (T) Bize Ebû Saîd el-Eşec, ona Hafs -b. Giyâs- hepsine el-A'meş (T) Bize Züheyr b. Harb ve İshak b. İbrahim -lafız onlara aittir-, Züheyr 'tahdis etti'; İshak 'haber verdi' ifadesini kullanmıştır. Onlara Cerîr, ona el-A'meş, ona Temîm b. Seleme, ona Abdurrahman b. Hilal el-Absî, ona Cerîr rivayet ettiğine göre Rasulullah'ı şöyle derken işitmiştir: "Yumuşaklıktan mahrum olan her türlü hayırdan mahrum olur."


    Öneri Formu
278849 M006599-7 Müslim, Birr ve Sıla, 75

Bize Ebû Bekir b. Ebû Şeybe, Ebû Said el-Eşec ve Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr, onlara Vekî (T) Bize Ebû Küreyb, ona Muâviye (T) Bize Ebû Saîd el-Eşec, ona Hafs -b. Giyâs- hepsine el-A'meş (T) Bize Züheyr b. Harb ve İshak b. İbrahim -lafız onlara aittir-, Züheyr 'tahdis etti'; İshak 'haber verdi' ifadesini kullanmıştır. Onlara Cerîr, ona el-A'meş, ona Temîm b. Seleme, ona Abdurrahman b. Hilal el-Absî, ona Cerîr rivayet ettiğine göre Rasulullah'ı şöyle derken işitmiştir: "Yumuşaklıktan mahrum olan her türlü hayırdan mahrum olur."


    Öneri Formu
278850 M006599-3 Müslim, Birr ve Sıla, 75

Bize Ebû Bekir b. Ebû Şeybe, Ebû Said el-Eşec ve Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr, onlara Vekî (T) Bize Ebû Küreyb, ona Muâviye (T) Bize Ebû Saîd el-Eşec, ona Hafs -b. Giyâs- hepsine el-A'meş (T) Bize Züheyr b. Harb ve İshak b. İbrahim -lafız onlara aittir-, Züheyr 'tahdis etti'; İshak 'haber verdi' ifadesini kullanmıştır. Onlara Cerîr, ona el-A'meş, ona Temîm b. Seleme, ona Abdurrahman b. Hilal el-Absî, ona Cerîr rivayet ettiğine göre Rasulullah'ı şöyle derken işitmiştir: "Yumuşaklıktan mahrum olan her türlü hayırdan mahrum olur."


    Öneri Formu
278851 M006599-4 Müslim, Birr ve Sıla, 75

Bize Ebû Bekir b. Ebû Şeybe, Ebû Said el-Eşec ve Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr, onlara Vekî (T) Bize Ebû Küreyb, ona Muâviye (T) Bize Ebû Saîd el-Eşec, ona Hafs -b. Giyâs- hepsine el-A'meş (T) Bize Züheyr b. Harb ve İshak b. İbrahim -lafız onlara aittir-, Züheyr 'tahdis etti'; İshak 'haber verdi' ifadesini kullanmıştır. Onlara Cerîr, ona el-A'meş, ona Temîm b. Seleme, ona Abdurrahman b. Hilal el-Absî, ona Cerîr rivayet ettiğine göre Rasulullah'ı şöyle derken işitmiştir: "Yumuşaklıktan mahrum olan her türlü hayırdan mahrum olur."


    Öneri Formu
278852 M006599-5 Müslim, Birr ve Sıla, 75

Bize Ebû Bekir b. Ebû Şeybe, Ebû Said el-Eşec ve Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr, onlara Vekî (T) Bize Ebû Küreyb, ona Muâviye (T) Bize Ebû Saîd el-Eşec, ona Hafs -b. Giyâs- hepsine el-A'meş (T) Bize Züheyr b. Harb ve İshak b. İbrahim -lafız onlara aittir-, Züheyr 'tahdis etti'; İshak 'haber verdi' ifadesini kullanmıştır. Onlara Cerîr, ona el-A'meş, ona Temîm b. Seleme, ona Abdurrahman b. Hilal el-Absî, ona Cerîr rivayet ettiğine göre Rasulullah'ı şöyle derken işitmiştir: "Yumuşaklıktan mahrum olan her türlü hayırdan mahrum olur."


    Öneri Formu
278853 M006599-6 Müslim, Birr ve Sıla, 75

Bize Ebû Bekir b. Ebû Şeybe, Ebû Said el-Eşec ve Muhammed b. Abdullah b. Nümeyr, onlara Vekî (T) Bize Ebû Küreyb, ona Muâviye (T) Bize Ebû Saîd el-Eşec, ona Hafs -b. Giyâs- hepsine el-A'meş (T) Bize Züheyr b. Harb ve İshak b. İbrahim -lafız onlara aittir-, Züheyr 'tahdis etti'; İshak 'haber verdi' ifadesini kullanmıştır. Onlara Cerîr, ona el-A'meş, ona Temîm b. Seleme, ona Abdurrahman b. Hilal el-Absî, ona Cerîr rivayet ettiğine göre Rasulullah'ı şöyle derken işitmiştir: "Yumuşaklıktan mahrum olan her türlü hayırdan mahrum olur."


    Öneri Formu
278854 M006599-2 Müslim, Birr ve Sıla, 75