أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَاعِزٍ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ، قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، حَدِّثْنِي بِأَمْرٍ أَعْتَصِمُ بِهِ، قَالَ: «قُلْ: رَبِّيَ اللَّهُ، ثُمَّ اسْتَقِمْ»، قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا أَخْوَفُ مَا تَخَافُ عَلَيَّ؟ قَالَ: فَأَخَذَ بِلِسَانِ نَفْسِهِ ثُمَّ قَالَ: «هَذَا»

قَالَ أَبُو حَاتِمٍ: الْمَعْنَى فِي أَخْذِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسَانَهُ بِيَدِهِ وَقَالَ: «هَذَا»، وَقَدْ أَمْكَنَهُ أَنْ يَقُولَ: اللِّسَانُ، مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْخُذَ لِسَانَهُ أَنَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَالِمًا بِالْعِلْمِ الَّذِي كَانَ يُعِلِّمُ النَّاسَ، فَأَرَادَ أَنْ يَسْبِقَ نَفْسَهُ إِلَى الْعَمَلِ بِالْعِلْمِ الَّذِي اسْتُعْلِمَ، فَعَلِمَ بِأَنَّهُ أَخْبَرَ السَّائِلَ بِأَنَّ أَخْوَفَ مَا يَخَافُ عَلَيْهِ أَنْ يُورِدَ صَاحِبَهُ الْمَوَارِدَ، وَأَمَرَهُ أَنْ يَقْبِضَ عَلَيْهِ، وَلَا يُطْلِقَهُ، فَعَمِلَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا كَانَ يَعْلَمُهُ أَوَّلًا، حَتَّى يُفَصِّلَ مَوَاضِعَ الْعِلْمِ وَالتَّعْلِيمِ

Bize Hasan b. Süfyan, ona Habban b. Mûsâ, ona Abdullah, Ma'mer, Zuhrî, ona da Abdurrahman b. Mâiz, ona da Süfyân b. Abdullah es-Sekafî şöyle demiştir:

"Ben 'Ey Allah’ın Rasulü! Bana, sımsıkı tutunabileceğim bir şey öğret' dedim. bana 'Rabbim Allah’tır de, sonra da dosdoğru ol' buyurdu. Ben 'Ey Allah’ın Rasulü! Benim hakkımda, en çok korktuğun tehlike nedir?' dedim. Bunun üzerine Peygamber (sav) kendi dilini tuttu ve 'İşte budur' buyurdu."

Ebu Hâtim der ki: Hz. Peygamber'in (sav) "dil" demekle yetinmeyip bizzat kendi dilini eliyle tutmasının hikmeti şudur: O, insanlara öğrettiği ilmi kendi biliyordu. Dolayısıyla kendisinden talep edilen bilgiyle, önce kendi amel etti. Bu şekilde, soru soran kişiye, hem en çok korkulan şeyin, dili yüzünden insanı felakete sürükleyen tehlikeler olduğunu haber vermek istedi hem de diline sahip çıkmasını, onu serbest bırakmamasını emretti. Böylelikle Peygamber (sav), öğrettiği şey ile, ilk önce kendi amel ederek ilmin, öğrenilmesinin ve uygulanmasının gerektiğini tafsilatlı bir şekilde ortaya koydu.

---

• İbn Hibban Sahih-i İbn Hibban Hazr ve'l İbâha 5699, 13/6